در هفتمین جلسه کمیته علمی کنگره بینالمللی نهجالبلاغه ضمن تآکید بر نگاه تمدنی در بروندادهای علمی این کنگره، ریز موضوعات تعدادی دیگر از کمیتهها مورد بحث و تصویب قرار گرفت.
به گزارش روابط عمومی کنگره بینالمللی نهجالبلاغه، هفتمین جلسه کنگره بینالمللی نهجالبلاغه «راه نجات» با حضور 12 نفر از اعضا در محل مرکز تحقیقات نهجالبلاغه تشکیل شد. «باهمنگری» موضوعات و محورهای جزیی کنگره و رفع همپوشانیهای احتمالی به وسیله پایش موضوعات از جمله مباحث مورد تأکید در این جلسه بود که در این راستا مقرر شد ظرف هفته جاری، محورهای جزیی کنگره (ریزموضوعات) بهصورت نهایی تعیین شود.
همچنین تأکید شد آندسته از ریزمحورها که فاقد مابهازای موضوعی در نهجالبلاغه است، ادغام یا حذف گردد. از سویی، مطالعات میان-رشتهای در میان رشتههای علمی چون حقوق و علوم سیاسی، روانشناسی و علوم سیاسی، مدیریت و اقتصاد و غیره، از جمله پژوهشهای مورد حمایت در سومین دوره کنگره بینالمللی نهجالبلاغه خواهد بود.
در این جلسه مسئولان کارگروههای فرهنگی و اجتماعی، حقوقی و مدنی، اقتصادی، سیاسی و کارگروه روانشناسی و علوم تربیتی برآورد نهایی خود را از محورهای جزیی کنگره ارائه دادند که در زمینه موضوعات کارگروه مدنی و حقوقی مقرر شد موضوعات مرتبط با روشهای حل و فصل مسالمتآمیز مخاصمات، امنیت فکری و فضای مجازی بهطور ویژه دنبال شود.
دکتر رسول بخشی دستجردی عضو کمیته علمی کنگره در ادامه این جلسه گفت: انسان در مکتب اقتصادی اسلام و لیبرالیسم دارای تعریف متفاوتی است؛ در لیبرالیسم، انسان موجودی آسودهطلب است که میخواهد با حداقلِ کنش، بیشترین بهرهوری را داشته باشد. در حالی که تعریف اسلام از انسان تفاوت اساسی با نگاه لیبرالیسم دارد. اخیراً به واسطه مناظرات تلویزیونی بین اقتصاددانان بزرگ دانشگاهی در کشور، مُباحثات خوبی در خصوص اقتصاد اسلامی شکل گرفته که این کنگره نیز با ظرفیت علمی خود میتواند به این فضا کمک کند. از سویی، در کلام حضرت امیرالمؤمنین (ع) توجه به رفاه اقتصادی دیگر اعضای جامعه مورد تأکید قرار گرفته است؛ این موضوع با زبانی مشابه، در کتاب مقدس هم آمده است.
این عضو هیأت علمی گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان افزود: در همین راستا، ادموند فِلس مدلی طراحی کرده که «رشد قاعده طلایی» نام دارد و با محاسبات فرمولی و ریاضی، به دنبال آن هستند که حداکثر رفاه اجتماعی با در نظر داشتن خیر عمومی و صرفه دیگران، در نظر گرفته شود. پس امکانِ مفهوم «اقتصاد اسلامی» با نگاه علمی وجود دارد و باید از این ظرفیت در طراحی ریزموضوعات این کنگره بینالمللی استفاده کرد.
در ادامه دکتر محمد واعظ برزانی دیگر عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان و عضو کمیته علمی این کنگره تصریح کرد: امیدواریم کنگره بینالمللی نهجالبلاغه بهطور کارآمد و مستقیماً در حوزه اقتصاد اثرگذاری خود را نشان دهد. رویکردهای قابل پیشنهاد برای تحلیل علمی، در سه بخش قابل دستهبندیاند. اولاً، گزارههای نهجالبلاغه معارفی نظاممند و جامع بوده و نباید آنها را منفک دید. ثانیاً، معارف نهجالبلاغه چندلایه است. و ثالثاً، با گزارههای هنجاری نهجالبلاغه که خصوصاً با وقوع انقلاب اسلامی وارد فضای اندیشهورزی کشور شده و در کنار واقعیتهای علمی و اجتماعی موجود، در حال حاضر به دانش عملی نیازمندیم که به «چگونگی» بپردازد و با استفاده از آنها بتوانیم وضع موجود را در انطباق با معارف علمی نهجالبلاغه بهبود ببخشیم. مثلاً حضرت علی (ع) مسأله «تسهیل مبادلات را با چهارچوبهای عادلانه» بیان میکنند که این بیانات با مصادیقی چون transaction cost در حوزه تسهیل مبادلات و با مصادیقی چون کارایی اطلاعاتی، شفافیت در بازار و … در حوزه عدالت، مورد تأکید است. پس ما باید «راهبرد تغییر» را مورد توجه قرار دهیم. مهمترین مسأله نیز آنست که با وجود آرمانها و اهدافی که کاملاً برایمان مشخص است، با دانش شبکهای و روشهای نظاممند دستکم بخشی از «دانش چگونگی» را تبیین کنیم.
وی خاطرنشان کرد: آنچه غربیها از آن تحت عنوان استراتژی توسعه یاد میکنند، همان دانش چگونگیِ تغییر است که البته بهواسطه تفاوت آرمانهای اسلامی و غربی، قادر نیستیم این دانش را اقتباس کنیم. در این رابطه، الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت رویکردی بومی و متناسب با ضرورتهای جامعه ماست که باید بتوانیم در این کنگره ولو تکگزارههایی را برای تقویت این الگو، تبیین کنیم. در عین حال، توصیه دارم لایههای پایینیِ عواملی که در پژوهشها ذکر میشود، در دسترسترین و قابل کنترلترین عوامل باشد؛ بر اساس مطالعات کنگره اگر بخواهیم مثلاً توصیهای را به مجلس شورای اسلامی درخصوص دریافت کنندگان یارانهها داشته باشیم، باید به نحوی مدلسازی کنیم که به عنوان نمونه، الگو بر اساس طول عمر و تعداد فرزندان باشد که بسیار در دسترس و بسیار کنترل پذیرند.
همچنین دکتر فاطمه جوادزاده عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی خمینیشهر و دیگر عضو کمیته علمی کنگره موضوعاتی چون تربیت و اخلاق اجتماعی، مسئولیت اجتماعی، تربیت انسان قدرتمند، تربیت در بُعد حقجویی و حقطلبی، تربیت زمامداران، روانشناسی رسانه و فضای دیجیتال، تعالی در زیست اجتماعی، آخرتگرایی و مدیریت بحرانهای اجتماعی با تأمل بر «زیست شرافتمندانه» را ارائه داد. مقرر شد این موضوعات در ادغام و جمعبندی با موضوعات ارائه شده توسط دکتر اصغر کوراوند که از جمله شامل دانشگاهیان (معطوف به جوانان)، خانواده (معطوف به زوجین)، مدارس (معطوف به نوجوانان) و ارائه مقیاس و مدلهای حاصل از مطالعات میدانی در حوزه روانشناسی بود، در نهایت محورهای جزئی زیستبوم «تربیت و روانشناسی» را تشکیل دهد.
در ادامه دکتر رضا اسماعیلی عضو کارگروه فرهنگی و اجتماعی و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان گفت: حوزه ابزارسازی و اعتبار بخشی به ابزارها جزو موضوعات دشواری است که در سطح دکتری توسط پژوهشگران قابل انجام است. باید توجه داشت اگر این موضوعات به صورت گزارههای جزئی و منفک دیده شود و نگاه منظومهای نداشته باشیم، در نهایت اهداف مورد نظر را محقق نخواهد کرد. لذا لازم است که ادبیات و انتظارات علمی موردنظر کمیته علمی به خوبی برای پژوهشگران بیان شود تا خروجی علمی کنگره بتواند به مدلسازی یکپارچه بیانجامد.
در پایان این جلسه، دکتر مسعود راعی دبیر علمی کنگره، نگاه تمدنی در پژوهشهای این کنگره را مجدداً مورد تأکید قرار داد و ابراز امیدواری کرد مطالعات بومی این کنگره و تأکید بر مفهوم «زیست شرافتمندانه» که پذیرش بینالمللی نیز دارد، در نهایت به تولیدات علمی قابل رقابتی بیانجامد که برای جامعه بومی و بینالمللی قابل استفاده باشد.
